Verboden boeken in Barcelona

Van 24 tot 29 mei 2016 vond in Barcelona La Setmana de la Cultura Prohibida plaats. In het Nederlands: de Week van de Verboden Cultuur. Cultureel centrum El Born CCM (Centre de Cultura i Memòria) stond helemaal in het teken van verbod en verbanning. Ja, ook van boeken dus.

Viskoppen, jamón en een cultureel buitenkansje

Het toeval wil dat we net op dat moment in Barcelona op citytrip zijn. Vol verwondering drentelen we door de gezellige wijk El Born. Doorheen de smalle steegjes, langs het Picasso Museum en dwars door de markthallen vol verse viskoppen en aan haken hangende jamón ibérico, wandelen we uiteindelijk recht de groene long van de wijk in, het Parc de la Ciutadella.

Meters en meters voordien had ik de vlaggen die de lantaarnpalen op de Passeig de Picasso sierden, al opgemerkt. Ik wist: dit is promotie voor een cultureel evenement. Ik hoopte: een literair festival? Mijn ogen staan op scherp. Ik kijk naar links, en ik zie het. Een glasrijke gevel met daarop, in witte drukletters, EL BORN CCM, en even daarnaast een groot reclamebord waarop de covers van literaire klassiekers als Lolita, Madame Bovary en Alice in Wonderland staan afgebeeld. Ik moest naar binnen.

Een expo in de schaduw

Wat ik daar aantref, is een tentoonstelling over literatuur die ooit gecensureerd of verbannen was. Internationale romans, maar ook jeugdboeken en literaire werken uit de Catalaanse literatuur, hangen trots aan de binnenmuren van het gebouw, hoewel ze ooit in de schaduw moesten leven. Boeken die van hun vrijheid beroofd werden, veroordeeld werden te zwijgen of onverbiddellijk ergens in een donker bibliotheekmagazijn belandden. De reden? Omdat de auteurs ervan een nieuw bewustzijn wilden creëren en naar verandering zochten in een beklemmende tijdsgeest.

Yes, this is an exhibition about books. But books that have been at risk of no longer being so. But which, to the contrary, have become perpetual voices of freedom.

Grote literatuur, grote censuur

Madame Bovary (1857) leidde Gustave Flaubert naar de beklaagdenbank in een opzienbarende rechtszaak, omdat hij hiermee de poëzie van het overspel verspreidde en met overdadig realisme de banaliteit van het provinciale leven beschreef. Hoewel de openbare aanklager het boek omschreef als een roman met een afschuwelijke moraal, joeg het publieke schandaal de verkoopcijfers flink de hoogte in.

86ECAB89-30C9-4213-8CAD-37AC82EAEFAB

Nadat vier Amerikaanse uitgeverijen weigerden om Lolita (1955) te publiceren, bracht de Parijse uitgeverij Olympia Press – gespecialiseerd in erotische fictie – de roman uit. Toen een columnist het boek bestempelde als ‘rampant pornography’ en ‘een van de meest beestachtige boeken’ die hij ooit las, werd het boek uit de rekken gehaald in Groot-Brittannië, Frankrijk, Argentinië, Nieuw-Zeeland en de Verenigde Staten. Ironisch genoeg werkte de censuur ook hier als een springplank, want in slechts drie weken tijd verkocht Nabokov 100 000 exemplaren van zijn roman.

2B08F61B-4FBF-4FEB-BB03-0A073268D4F3

Salman Rushdie, de auteur van The satanic verses (1988), had minder geluk. Na de publicatie van zijn boek werd een fatwa afgekondigd om hem te vermoorden, omdat hij beschuldigd werd van godslastering tegen de islam – wegens het oneerbiedig behandelen van de profeet Mohammed – en van ontrouw aan zijn geloof. Gevolg: verbanning van The satanic verses in meerdere moslimlanden en Rushdie die tien jaar onder bescherming van de Britse staat moest leven.

Niet voor kinderen?

Alice in Wonderland (1865) van Lewis Caroll werd in 1900 verbannen in de Verenigde Staten, nadat ze er op een middelbare school referenties naar zelfbevrediging en seksuele fantasieën in lazen. Ook China verbood het boek in 1931, omdat het toekennen van menselijke eigenschappen aan dieren kinderen in verwarring kon brengen.

3DA7DBD3-2C87-4F5A-AC48-3276266969EE

In de eerste uitgave van Charlie and the chocolate factory in 1964 werden de Oempa Loempa’s afgebeeld als Afrikaanse pygmeeën. Ze zouden behandeld worden als slaven en Roald Dahl werd gebombardeerd tot racist, waarna het boek meermaals werd aangepast.

3575AF87-8D9A-4CE1-BEAA-78B27DEE1745

Het eeuwenoude sprookje Roodkapje (1697) van Charles Perrault heeft al een even lange censuurgeschiedenis. De oudste versie bevatte gewelddadige, seksuele en kannibalistische elementen, maar de gebroeders Grimm herschreven en verbloemden het verhaal. Californië verbande het sprookje dan weer omdat er in de mand, die Roodkapje naar haar grootmoeder bracht, naast cake ook een fles wijn zat.

The wolf kills the grandmother, cutting her into pieces and keeping her blood. When Little Red Riding Hood arrives, who is sweet and attractive, he gives her food and drink, while he invites her to remove her clothes, burn them, get into bed with him … and then eats her.

Geplaatst door

Leest, schrijft en doet in verhalen. Houdt van taart en mooie zinnen bij een tas koffie. Werkt in de bib en freelancet als copywriter en (eind)redacteur. Schrijft een blog vol leeslust, schrijfdrang en literaire levensgenieterij.

Een reactie op “Verboden boeken in Barcelona

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s